Oude Nederlandse series hebben generaties Nederlanders groot gemaakt. Van spannende jeugdseries tot humoristische familiedrama’s: de Nederlandse televisie heeft in de afgelopen decennia tientallen klassiekers voortgebracht die nog altijd worden herinnerd en herdacht. Of je nu opgroeide in de jaren tachtig, negentig of begin jaren nul, voor bijna iedereen roepen bepaalde series een golf van nostalgie op.
Beeld & Geluid beheert de Schatkamer, een online archief met meer dan 700.000 radio- en tv-programma’s uit de Nederlandse omroepgeschiedenis. Daarin zijn veel van deze oude series terug te vinden en te herbekijken. Dat alleen al zegt iets over hoe waardevol dit erfgoed wordt gevonden.
De bekendste oude Nederlandse series op een rij
Een aantal series is zo diep in het collectieve geheugen van Nederland beland dat ze bijna iedereen kent. Bassie en Adriaan is daar misschien wel het mooiste voorbeeld van. De serie over de clown en de acrobaat werd uitgezonden tussen 1978 en 1992 en trok enorme kijkcijfers, zeker bij kinderen. De avonturen, de herkenbare muziek en de opvallende personages maakten het tot een icoon van de Nederlandse jeugd-tv.
Flodder begon als film maar groeide uit tot een langlopende televisieserie (1993 tot 1998) over een asociaal gezin dat in een nette buurt terechtkwam. De humor was rauw en soms omstreden, maar de serie was immens populair. Oppassen! liep van 1991 tot 2003 en toonde het dagelijks leven van een samengesteld Amsterdams gezin, op een manier die veel kijkers herkenbaar vonden.
Voor de jeugd was er Het Klokhuis, een educatief programma dat al in 1988 van start ging en kinderen op een toegankelijke manier uitlegde hoe de wereld in elkaar steekt. Het programma loopt nog steeds, maar de vroege afleveringen hebben een geheel eigen karakter. Ook De Fabeltjeskrant, een poppenspelserie uit de jaren zestig en zeventig, behoort tot de onmiskenbare klassiekers van de Nederlandse televisie.
Jeugdseries die een hele generatie vormden
Spangas startte in 2007 en richt zich op jongeren op een middelbare school. Voor de echte old-school jeugdseries moet je terug naar De Stratemakeropzeeshow (jaren zeventig), een programma dat kinderen vermengde met comedy en muziek op een manier die voor die tijd heel vernieuwend was. Iets later kwam Sesamstraat, de Nederlandse versie van het Amerikaanse origineel, die in 1976 begon en ook vandaag de dag nog te zien is.
Zamikenge en Telekids waren in de jaren negentig vaste prik op zaterdagochtend. Veel twintigers en dertigers van nu kijken met warme herinneringen terug op die ochtenden voor de televisie. Kindertijd, het blok van de publieke omroep voor jonge kijkers, bundelde in die jaren veel geliefde series en programma’s.
Drama en humor voor volwassenen
Naast de jeugdseries heeft Nederland ook een rijke traditie op het gebied van drama en comedy voor volwassenen. Goede tijden, slechte tijden begon in 1990 en draait nog altijd. Het is daarmee de langstlopende soapserie van Nederland. De vroege afleveringen, met hun typische jaren negentig-sfeer, voelen nu al als een stukje televisiegeschiedenis.
Penoza (2010 tot 2013) en Baantjer (1995 tot 2006) staan wat verder van de “oude klassiekers” maar zijn inmiddels ook al nostalgie voor een jongere generatie. Baantjer over de Amsterdamse rechercheur De Cock, gebaseerd op de boeken van A.C. Baantjer, trok wekelijks miljoenen kijkers en was jarenlang een van de best bekeken programma’s van Nederland.
Zeg ‘ns Aaa liep van 1978 tot 1997 en draaide om een huisartsenpraktijk in een Amsterdamse volkswijk. De serie combineerde humor met herkenbare sociale thema’s en gold als een van de meest geliefde series van Nederland in die periode.
Waar kun je oude Nederlandse series terugkijken?
De Schatkamer van Beeld & Geluid (beeldengeluid.nl) is een goed startpunt als je specifieke oude programma’s wilt opzoeken of herbekijken. Het archief bevat een enorme hoeveelheid materiaal uit de Nederlandse omroepgeschiedenis.
Daarnaast biedt NPO Start een groot deel van het publieke omroeparchiefmateriaal aan, waaronder oudere afleveringen van bekende series. YouTube heeft ook een flink aanbod van gelegaliseerd archiefmateriaal, al varieert de beschikbaarheid per serie. Sommige klassiekers zijn op dvd uitgegeven en tweedehands makkelijk te vinden.
Het is wel goed om te weten dat niet alles altijd vrij beschikbaar is. Rechtenissues spelen bij oudere producties soms een rol, waardoor bepaalde series alleen in het archief van Beeld & Geluid staan en niet publiek streambaar zijn.
Veelgestelde vragen over oude Nederlandse series
Welke oude Nederlandse serie was het populairst?
Dat is moeilijk vast te stellen, maar Bassie en Adriaan, Baantjer en Goede tijden, slechte tijden worden consistent genoemd als de bekendste en meest bekeken series uit hun tijd.
Zijn er goede overzichten van oude Nederlandse series?
Ja. De Schatkamer van Beeld & Geluid is het meest complete archief. Wikipedia heeft ook uitgebreide lijsten van Nederlandse televisieprogramma’s per decennium, handig als startpunt.
Kan ik oude afleveringen van Bassie en Adriaan nog zien?
Een deel van het materiaal is terug te vinden via NPO Start en YouTube. De volledige serie is ook op dvd verschenen.
Zijn er nog nieuwe series in de stijl van de oude klassiekers?
Er zijn Nederlandse producties die bewust de sfeer van vroeger opzoeken of die als vervolg op een klassieker zijn gemaakt. Of ze hetzelfde gevoel oproepen, is persoonlijk.
Oude Nederlandse series zijn meer dan nostalgie. Ze laten zien hoe Nederland op verschillende momenten in zijn geschiedenis keek naar humor, gezin, misdaad en maatschappij. Voor wie wil terugkijken of ontdekken wat er vroeger op de buis was, is het aanbod via Beeld & Geluid en NPO Start een goed begin.
