De film Catch Me If You Can presenteert zich als een waargebeurd verhaal, maar de werkelijkheid achter het verhaal van Frank Abagnale Jr. is een stuk gecompliceerder dan de film doet voorkomen. Veel van wat Abagnale over zichzelf beweerde, is nooit bewezen en is door journalisten en onderzoekers serieus in twijfel getrokken. De kern van de mythe klopt wel: er is een echte Frank Abagnale Jr., hij heeft een crimineel verleden, en hij werkte later voor de FBI. Maar de spectaculaire details? Die zijn grotendeels zijn eigen verzinsels.
Het “waargebeurde” verhaal van Catch Me If You Can
De film uit 2002, geregisseerd door Steven Spielberg en met Leonardo DiCaprio in de hoofdrol, is gebaseerd op de autobiografie van Frank Abagnale Jr. uit 1980. Daarin beweert Abagnale dat hij als tiener jarenlang een succesvolle piloot, arts en advocaat heeft nagespeeld. Hij zou voor miljoenen dollars aan cheques hebben vervalst, in vijf landen gevangengezeten hebben en uiteindelijk zijn gevangen door de Franse politie.
Het klinkt ongelooflijk, en dat is precies het probleem. Onderzoeksjournalisten, onder wie Alan Logan die jarenlang onderzoek deed naar Abagnales claims, vonden geen enkel bewijsstuk dat zijn verhalen ondersteunt. Vliegmaatschappijen, ziekenhuizen, rechtbanken en gevangenissen waar hij zogenaamd gewerkt of gezeten zou hebben, hebben geen registraties van hem gevonden die zijn verhaal bevestigen.
Wat er wél vaststaat over Frank Abagnale Jr.
Abagnale heeft wel degelijk een crimineel verleden, maar dat is een stuk bescheidener dan de film suggereert. Hij werd in de jaren zestig veroordeeld voor chequefraude in Frankrijk en zat enige tijd vast. Daarna verbleef hij ook in gevangenissen in Zweden en de Verenigde Staten. De duur en de dramatiek van zijn gevangenschap zijn echter omstreden.
Wat vaststaat is dat hij na zijn gevangenschap een nieuwe identiteit opbouwde als deskundige op het gebied van fraude en vervalste cheques. Hij gaf lezingen voor banken, bedrijven en overheidsdiensten, en werkte samen met de FBI als adviseur. Die samenwerking met de FBI is gedocumenteerd, al verschilt de precieze omvang ervan van wat hij zelf beweert.
De claims die niet kloppen
De meest opvallende verhalen uit de film en de autobiografie zijn nooit bevestigd:
- Dat hij als tiener jaren als copiloot voor Pan Am vloog: geen personeelsrecords, vliegschema’s of collega’s bevestigen dit.
- Dat hij als arts werkte in een ziekenhuis in Georgia: het ziekenhuis in kwestie heeft geen registratie van hem.
- Dat hij als advocaat werkte in Louisiana: de balie in Louisiana heeft geen record van hem.
- Dat hij voor miljoenen dollars aan cheques vervalste: de gerechtelijke documenten uit zijn echte vonnissen noemen veel bescheidener bedragen.
Abagnale zelf heeft in interviews nooit écht weerwoord gegeven op deze specifieke kritiek. Hij blijft bij zijn versie van de feiten, en de FBI heeft nooit officieel afstand genomen van hem als adviseur. Dat maakt het lastig om een harde eindconclusie te trekken, maar de bewijslast voor zijn spectaculaire verhalen ontbreekt volledig.
Waarom blijft het verhaal dan zo populair?
Het verhaal van Abagnale is gewoon te goed om los te laten. Een jonge, charmante oplichter die de hele wereld om de tuin leidt en uiteindelijk zijn talenten inzet voor de goede zaak: dat is een klassiek filmverhaal. Spielberg en DiCaprio maakten er een van de meest vermakelijke films van de jaren 2000 van, en die kwaliteit staat los van de vraag of het echt zo is gegaan.
Abagnale profiteerde er zelf ook financieel van. Zijn autobiografie, zijn lezingencircuit en de deal voor de film leverden hem jarenlang een comfortabel inkomen op. Het verhaal verkopen was zijn grootste en meest succesvolle oplichterstruc, zo is wel gesuggereerd door critici.
Wat betekent dit voor de film?
Je kunt Catch Me If You Can nog steeds waarderen als een uitstekende film. Maar de aanduiding “based on a true story” moet je met een flinke korrel zout nemen. Het verhaal is gebaseerd op de claims van één man, die nooit onafhankelijk zijn geverifieerd. De film is daarmee eigenlijk gebaseerd op een verhaal dat Abagnale zelf heeft bedacht en verkocht.
Wil je het verhaal van Frank Abagnale Jr. op waarde schatten, dan is het verstandig om de film als entertainment te zien en niet als documentaire. De echte oplichterij was misschien wel het boek zelf.
