Peaky Blinders is gebaseerd op een echte bende die in Birmingham actief was, maar de serie neemt flink wat vrijheid met de feiten. De Peaky Blinders bestonden echt als straatbende in het Birmingham van de late 19e en vroege 20e eeuw. De televisieserie van BBC, die in 2013 begon, gebruikt die historische bende als startpunt maar bouwt er een grotendeels fictief verhaal omheen.
Als je wil weten wat er echt is aan Peaky Blinders en wat de makers hebben verzonnen, is het antwoord kort samen te vatten: de naam, de stad en de sfeer zijn echt. De familie Shelby, de meeste karakters en de grote verhaallijnen zijn fictief.
De echte Peaky Blinders: wat weten we zeker?
De Peaky Blinders waren een echte straatbende in Birmingham, actief ruwweg tussen de jaren 1890 en het begin van de 20e eeuw. Ze waren berucht in de arbeiderswijken van de stad en hielden zich bezig met gokken, afpersing en geweld op straat. De naam “Peaky Blinders” verwijst naar hun herkenbare verschijning: platte petten (flat caps) en goed geklede, stoere uitstraling.
Over de letterlijke oorsprong van de naam bestaat overigens discussie onder historici. Een populaire legende zegt dat bendeleden scheermesjes in de rand van hun pet naaiden en die gebruikten als wapen. Historici twijfelen daar inmiddels over, omdat scheermesjes in die periode duur en moeilijk verkrijgbaar waren voor arme arbeiders. De naam verwijst waarschijnlijk meer naar het “blinden” (verblinden) van slachtoffers door een klap met de pet, of is simpelweg een stijlomschrijving.
De bende opereerde in wijken als Small Heath, precies de buurt waar de serie ook begint. Dat is geen toeval. Maker Steven Knight is zelf afkomstig uit Birmingham en baseerde de sfeer en de setting op verhalen uit zijn eigen familie en op historische bronnen over de stad.
Is Peaky Blinders waargebeurd? Wat de serie verzint
De Shelby-familie bestaat niet echt. Tommy Shelby, de charismatische hoofdpersoon gespeeld door Cillian Murphy, is een fictief personage. Hetzelfde geldt voor zijn broers Arthur, John en Michael, en voor vrouwen als Polly Gray. Er zijn geen historische documenten die wijzen op een specifieke familie die de Peaky Blinders aanvoerde op de manier die de serie toont.
De tijdslijn in de serie begint na de Eerste Wereldoorlog, rond 1919. De echte Peaky Blinders waren echter al grotendeels verdwenen als georganiseerde bende vóór de Eerste Wereldoorlog. De serie plaatst de bende dus in een andere periode dan wanneer ze werkelijk actief waren. Dat is een bewuste keuze van de makers, omdat de naweeën van de oorlog en de sociale onrust van de jaren twintig dramatisch interessanter zijn.
Ook de politieke verbanden in de serie zijn grotendeels fictief of flink uitvergroot. Dat Tommy Shelby onderhandelt met IRA-leiders, Britse politici en later zelfs fascisten zoals Oswald Mosley, is dramatische verbeelding. Oswald Mosley was overigens een echt historisch figuur, leider van de Britse fascistische beweging in de jaren dertig. Zijn verschijning in seizoen vijf van de serie is gebaseerd op een echte persoon, al is zijn interactie met de Shelbys uiteraard fictief.
Wat de serie goed weergeeft
Hoewel de verhaallijnen grotendeels verzonnen zijn, slaagt Peaky Blinders er goed in de sfeer van het naoorlogse Birmingham te vangen. De armoede in de arbeidersklasse, de rook van de fabrieken, de terugkerende oorlogstrauma’s bij veteranen en de sociale spanningen van die tijd worden realistisch neergezet. Dat geeft de serie een historische geloofwaardigheid, ook als de feiten zelf niet kloppen.
De paardenrennerij en de illegale gokwereld die centraal staan in de vroege seizoenen hebben ook een historische basis. Straatbendes in die periode controleerden inderdaad vaak illegale gokpraktijken rondom paardenraces. Dat deel van het verhaal is minder ver van de werkelijkheid dan de politieke intriges in de latere seizoenen.
Veelgestelde vragen
Bestond Tommy Shelby echt? Nee, Tommy Shelby is een volledig fictief personage. Er is geen historisch bewijs van een echte persoon met die naam die de Peaky Blinders leidde.
Waren de Peaky Blinders echt zo machtig? De echte bende was een lokale straatbende met invloed in bepaalde Birminghamse wijken. De enorme politieke macht en nationale invloed die de Shelbys in de serie hebben, is fictief.
Zaten er echt scheermesjes in hun petten? Waarschijnlijk niet. Historici zijn het hier niet over eens, maar de theorie wordt inmiddels door velen als legende beschouwd.
Is Oswald Mosley een echt persoon in de serie? Ja, Oswald Mosley (gespeeld door Sam Claflin) was een echte Britse politicus en fascistenleider. Zijn rol in de serie is gebaseerd op een historisch figuur, maar zijn interacties met de Shelbys zijn fictief.
Kortom: Peaky Blinders is waargebeurd in de zin dat de bende echt bestond en de historische achtergrond klopt. Alles wat de serie spannend maakt, de familie, de politieke spelletjes en de grote verhaallijnen, is echter grotendeels het werk van de schrijvers. Zie het als een historisch jasje om een fictief verhaal heen, niet als een documentaire.
