De film The Terminal is gebaseerd op een waargebeurd verhaal: dat van Mehran Karimi Nasseri, een Iraanse vluchteling die liefst 18 jaar doorbracht op de luchthaven van Parijs. Zijn situatie inspireerde regisseur Steven Spielberg tot de film uit 2004, waarin Tom Hanks de hoofdrol speelt. Maar het echte verhaal is in veel opzichten nog opmerkelijker dan de film.
Wie was Mehran Karimi Nasseri?
Mehran Karimi Nasseri werd geboren in Iran en verliet zijn land in de jaren tachtig na politieke problemen. Hij vroeg asiel aan in verschillende Europese landen, maar raakte zijn vluchtelingendocumenten kwijt. Daardoor zat hij vast in een juridisch niemandsland: hij kon nergens naartoe en werd nergens officieel toegelaten. In 1988 belandde hij op de luchthaven Charles de Gaulle bij Parijs, in terminal 1. Omdat hij geen geldige papieren had om het land in te reizen, maar ook niet kon vertrekken, bleef hij er simpelweg wonen.
Nasseri stond ook bekend onder de naam “Sir Alfred Mehran”, een naam die hij zichzelf gaf. Hij leefde jarenlang op een bankje in de vertrekhal, omringd door zijn spullen en dagboeken. Luchthavenpersoneel raakte aan hem gewend. Hij at in de restaurants van de terminal, waste zich in de toiletten en bracht zijn dagen door met lezen en schrijven.
The Terminal waargebeurd: wat klopt er van de film?
Spielbergs film volgt de grote lijn van het verhaal: een man die door een juridische situatie vastzit op een Amerikaanse luchthaven en er moet overleven. De film speelt zich af in New York en de hoofdpersoon Viktor Navorski (gespeeld door Tom Hanks) komt uit een fictief Oost-Europees land. Dat is een flinke versimpeling van de werkelijkheid. In de echte situatie speelde de diplomatieke en juridische context rondom Nasseri een veel grotere rol, en was er geen romantisch liefdesverhaal zoals in de film.
Wat de film wél goed weergeeft, is het dagelijkse overleven op een plek die niet bedoeld is als woonruimte. Het vinden van eten, het omgaan met luchthavenpersoneel en het wachten zonder concreet perspectief: dat waren ook voor Nasseri de realiteit van alledag.
Hoe eindigde het verblijf van Nasseri op de luchthaven?
Na 18 jaar, in 2006, verliet Nasseri de luchthaven van Parijs. Hij werd opgenomen in een ziekenhuis vanwege gezondheidsproblemen en verbleef daarna in opvang in Frankrijk. De Belgische overheid had hem eerder al een vluchtelingenstatus aangeboden, maar Nasseri weigerde die aanvankelijk omdat hij zijn naam erkend wilde zien op de documenten. Dat was een van de redenen waarom zijn situatie zo lang aansleepte.
In november 2022 overleed Mehran Karimi Nasseri op de luchthaven Charles de Gaulle, waar hij na jaren afwezigheid opnieuw naartoe was teruggekeerd. Hij stierf ter plekke, op de plek die ooit decennialang zijn thuis was geweest.
Wat maakte zijn verhaal zo bijzonder?
Het verhaal van Nasseri raakt aan een fundamenteel probleem in het internationale asielrecht: wat gebeurt er met iemand die nergens officieel wordt erkend? Hij was niet illegaal in de vertrekhal van de luchthaven, want die zone valt buiten het grondgebied van Frankrijk. Maar hij kon ook niet verder. Die juridische spagaat maakte hem jarenlang tot een gevangene zonder cel.
Zijn situatie trok veel media-aandacht en leidde tot meerdere boeken en documentaires, naast de Hollywood-verfilming. De rechten op zijn verhaal verkocht hij voor een bedrag dat naar schatting in de honderdduizenden euro’s liep, maar over zijn exacte financiële situatie zijn geen betrouwbare openbare cijfers beschikbaar.
Het verhaal van Mehran Karimi Nasseri laat zien hoe een mens terechtkomt in een situatie die niemand voor mogelijk houdt, en hoe een luchthaven, bedoeld als doorgang, voor iemand een definitieve eindbestemming kan worden. De film geeft daar een lichtere, meer romantische draai aan, maar de werkelijkheid achter The Terminal was allesbehalve een feel-good-verhaal.
